Qillqaq: Carlos Arévalo

Lorenzo runas yacharusqa tukuy ima kawsayta hatun laymikunapi tarpuyta, yaqaña kawsaykuna wiñamuptinsi kusi kusillaña kasqa utqaylla ruwasunchik hallmayta, kutipayta, runankunata kamachisqa, hinallataq unaymanta wakinnin aynikuqkunapas churapakusqa tukuy ima llamkaykunapi.

Chaynas sapa wata muyurisqanpi kasqa wapus rurusqa tukuy ima kawsay kay Antapata, Truqapata laymikunapi, chayraq chuqllu, papa, hawas, rikurimuptinsi miskillataña ayllumpas mikusqa, hinallataq, rantipakuqkunamanpas apamusqa Antawaylla runakunaman, pisi qullqillapaq, asllatawan kutimusaq yapayapaykuspa, ñataq, ñataq punchawkuna muyumuptin chiwaku, qarachupa, ukucha, kawsayninkunataqa mikuysisqa, chaypaqsi manchachikunata ruwasqa, chaytapas manas kasusqakuchu, tutantin punchawnintinsi purisqa chay uywachakunata apinanpaq, pisiparuspas qatqi upiyayman churaparparikusqa Lorenzoqa.

Chaymantaña, umanta aspikuspansi sunqunta tapukun, imaynanpin kay tarpusqaykunata kay millay uywachakuna yanaparpariwan, aswan churasaq qapinakunata, hinallataq millay mikuykunata icha chaywan kaykuna wañunman chaynatan rimapakusqa; ñaka ñakayta lliw manchachiqta, mikunakunata churaruspansi pisiparparisqa lliw layminpi, chaywanpas manas chinkasqachu kay uywachakunaqa, aswansi mikurparisqa tukuy kawsayta.

Maynillanpi kay runaqa pi ritinpas mañakuq, wiruta, papata, hawasta, aswansi allqunta kachaykusqa, asikuspa, puraminti maqllas rikurirparisqa, hinallataq ayllunpas chaynas kasqa; wawqin llaqtamasinsi allillawan, allillamanta, rimapayasqa, pachamamapa rurusqantaqa quykanakunan, chayta ruwaspaqa, mama sara, kusikunman, qunqaylla uyariyninpin ari nirqa, killallapaq, chaymantaqa kutirparin musuqmanta maqlla kayman.

Chaymi wakinnin llamkaqmasinkunapas,umallantañan kuyuchirqaku pinqaymanta, chayqa lliw qawaqkunapaqpas manayá allinchu wawqiykuna paniykuna llaqtamasiykuna; chaycha wakin ayllunkunapas karu karumanta qawanku, aswan ayqirikunku Lorenzomantaqa pinqakuymanta.

Chayña watan watan muyumurqa, chaytaq Lorenzopa musmuyninpi huk mamakucha rikuriramusqa paysi nisqa taytay allin runa kanaykipaq, manaña runakuna chiqnisunaykipaq, aswan kiwnata tarpuy, chaywanmi kay kawsay pampamanta uqarisunki, chaypas manas kasunanpaqchu kasqa asikunsi, yaqa kimsa kutikamas chay puñuyninpi mamakuchaqa rikuriramusqa.

Chay, punchawkunapis sunqun kichakuyta munasqa, chayri qawaspas huk llamkaqninta tapusqa, kaytan puñusqaypi kimsa kamaña mamakuchata uyarini, paymi niwan kiwnata tarpuy, allinchu kanman, Juansi nin Lorenzo, sichus chayqa musquynikipi rikuriptinqa allinmi, kasuchaykuy, chayna katinqa wawqiy kasusayki, allin muqutayá maskamusaq huk suyumanta, yuraq kiwnata rantimusaq tarpunanchikpaq.

Ichaqa, chay punchawmantas kusi kusilla Lorenzoqa yuntata, llamkaqkunata hinallataq yanapakuqkunatapas chansawansi llamkaykachisqa, chaywanpas, maqllakayninqa manas chinkasqachu, chaypas, chay llaqtachapiqa qawasqallayá kasqa, chaypis musuqmanta Lorenzoqa yapa yapaykuspas musquyninpi mamakuchaqa yuyaykachisqa kiwna tarpunanpaq.

Chaynaqa, tarpuytas qallarisqaku hinaspa kusikuywansi chay punchawqa llamkasqaku, puyu puyuchawansi tukuy punchaw kasqa kay sumaq kawsay wiñananpaq, qaspiytas pararparin allinta, chayta qawaspankus ninku allinmi yuraq kiwna wiñamunqa.

Nispaqa, wiñaytan kiwna qallariykun suma sumaqta, lliw yachaq kiwna tarpuqkunapas qawapayaykunkun, sumaqllataña wiñasqanta, sapa punchaw, Lorenzota tapuykuspankupas, asi asillañas purisqa, manas chay ruwasqantaqa pimanpas willasqachu, chaymanta qari qarillañas ichikachasqa kay chakra kiwnapi.

Aswan kiwna wiñaptinsi qurakuna wiñayta qallarirparisqa, chaywansi Lorenzo qaqa uyallaña kasqa, chayta qawaspansi musuqmanta llamkaqkunata, warmitakama huñuspa llamkaykachin, paykunas chansawan quraykunku kiwna allinta wiñananpaq, ñawpaqta Lorenzoqa, yaqalla chay qurakunawanqa waqayta qallarisqa.

Ñas kiwnaqa kusichupiña, chaypaqsi, yaqa pachak runata llamkachisqa kiwna rutuypi, tukunapaqtaq huñusqaku arkuspa, hinaman Lorenzoqa, lliw llamkaqkunataqa nirqa paqarinmi irasunchik rumipi qatuspa, warmi qari llamkaqkunas nisqa allinmi kanqa taytay, ichaqa qallarinankupaqsi tayta Juan Lorenzota nin qaywaykusunchik pachamamaman kay sumaq kiwna rurusqanmanta, Lorenzos nin amaña, chayta uyarispankus llamkaqkuna umallanta aywisqaku.

Chayman kiwna trillaymansi Lorenzopa musquyninpi mamakucha rimapayaq, chakrapatapi rikurirparisqa, puraminti istaw llaki uyachayuq, kayta nispa: taytay Lorenzo rimaykukullayki, ¿ima? qanra paya, ¿imatan munanki?, mamakuchas nin kusallaña kiwnayki, taytay huk uchkuychatayá malliykachiway, lawallatapas mikurukunaypaq, Lorenzos kutichin, qanra paya, qanchu llankaysiwaranki pasay, allqutan kachaykamusayki, manchakuymantas ayqirisqa; mamakuchas nisqa Lorenzota, manan ima kiwnaykitapas qawankichu, kikiymi qawaspay tariyki maqlla kasqaykita, hukchallatas mamakuchaqa qichpata chinkaykusqa.

Chayrayku Lorenzoqa qarillañas kutin llankachiq, nispaqa rakumantataraqsi willan llamkaqkunaman, paya mañakuq qamusqa, chaychu allin, chaymantaqa, rimachkaptinsi hukchallata para challcharparin, manas mayman kiwna pakananpaq kasqachu, mayu hinaraqsi paraqa kiwnataqa apaykun, manas pipas atisqachu imayna qarkakunanpaq, Lorenzoqa waqaytas qallariykun, pampapis kiwna chaqchusqa, chakrantinpi, qawayllas, qawanku lliw llamkaqkuna, chaykama Lorenzoqa sunqun manas llanllarisqachu, aswan maqlla kayninpas aswansi lluqsirparisqa, hinaspa kamipaykun lliw llamkaqkunata, chaypin tayta Juan nin Lorenzota, kayqa mana mamakuchaman kiwna mallichisqaykipin pararparin, qanmi nirqanki kiwnata tarpuy nispa, kanan pay rikurimuptin mana mallichirankichu, chayqa pachamamacha karqa, qam mana haywakuyta munarqankichu, chaymanta pacha Lorenzoqa wakchayarparisqa, manañas layminkunapi tarpusqachu, aswansi machaypi tukuy qullqinta tukusqa, hinallataq wañusqa rikurirusqa.

Kay qillqan yachachiwanchik, chakrapi tarpusqanchiktaqa pi mañakuptinqa malliykachinan, manan maqllachu kana, chaskikuqqa añanchasunkin sumaqta, pachamamapas kusikunqan, aswanmi, musuq tarpuynikipi achkata kawsayniki rurunqa.

¿Qué opinas?

DEJA UNA RESPUESTA

Por favor ingrese su comentario!
Por favor ingrese su nombre aquí

*